Ernest Hemingway

Biyografi

Amerikalı yazar. 1899 -1961 yılları arasında yaşadı. Gerek estetik sorunlara duyarlığı, gerekse bazen kahramanlarıyla, bazen kendi yaşamında 20'li yılların manevi bunalımlarını yansıtmaya çalışması ve bu bunalımları 30'lu yılların ve İkinci Dünya Savaşı'nın tarihsel bağlamına yerleştirmekte gösterdiği başarı, onu 'yitik' kuşağın başlıca temsilcilerinden biri yaptı. 1953 yılında Yaşlı Adam ve Deniz kitabıyla Pulitzer Ödülünü'nü alan yazar, 1954 yılında da Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.

 

Bilfiil yazma eyleminde bulunduğunuz bu saatlerden zevk alıyor musunuz?
Çok.

Bu süreçten biraz bahseder misiniz? Ne zaman çalışıyorsunuz? Katı bir programınız var mı?
Bir kitap veya hikaye üzerinde çalışıyorsam, her sabah ilk gün ışığıyla birlikte kalkar yazarım. Bu saatte sizi kimse rahatsız etmez, çalışmaya başladığınızda hava serin veya soğuk olur; yazdıkça ısınırsınız. Yazdıklarınızı okursunuz çünkü bir sonraki sahnede neler olacağına karar verdiğiniz zaman hep ara vermiş olursunuz; sonra kaldığınız yerden yazmaya devam edersiniz. Hâlâ enerjiniz olduğu ve yine bir sonraki aşamada neler olacağını bildiğiniz noktaya gelene dek yazarsınız; sonra durursunuz, ertesi gün tekrar aynı şekilde başlamak üzere ara verirsiniz. Sabah diyelim ki saat altıda yazmaya başladınız, öğlene kadar çalışabilirsiniz, bazen daha erken de bitirebilirsiniz. Yazmayı bıraktığınızda kendinizi boşalmış hissedersiniz, aynı zamanda da doymuşsunuzdur, sevdiğinizle sevişmişsiniz gibi. Hiçbir şey size zarar veremez, hiçbir şey olmaz, ertesi gün tekrar başlayana kadar hiçbir şey size bir anlam ifade etmez. En zor olanı ertesi güne kadar bekleme kısmıdır.

Daktilonuzun başında değilken zihninizi üzerinde çalıştığınız projeden uzakta tutabiliyor musunuz?
Elbette. Fakat bunu yapmak belli bir disiplin gerektiriyor ve bu disiplin zamanla kazanılıyor. Öyle olmak zorunda.

Ne kadarını yeniden yazıyorsunuz?
Değişiyor. ‘Silahlara Veda’nın sonunu, yani son sayfayı, beğenene kadar 39 defa yeniden yazdım.

Teknik bir sorun mu vardı? Sizi uğraştıran neydi?
Kelimeleri doğru kullanabilmek.

Tekrar tekrar okudukça mı ilham alıyorsunuz?
Tekrar okumak sizi devam etmeye zorluyor, o ana kadar gelebileceğiniz yerin en iyisinde olduğunu görüyorsunuz. İlham her zaman bir yerlerden alınıyor.

Hiç ilham gelmediği oluyor mu?
Elbette oluyor. Fakat kaldığınız yerde bir sonraki aşamada neler olacağını görebiliyorsanız devam edebilirsiniz. Tekrar yazmaya başlayabildiğiniz sürece sorun yoktur. İlham gelecektir.

Yazmak için duygusal açıdan dengeli olmak gerekir mi? Bir seferinde bana sadece aşıkken yazabildiğinizi söylemiştiniz. Bunu biraz daha açar mısınız?
Bu da soru mu şimdi? Ama denediğiniz için tebrik ederim. İnsanlar sizi rahat bıraktıkları ve bölmedikleri her zaman yazı yazabilirsiniz. Ya da bu konuda yeterince acımasız olabilirsiniz diyelim. Fakat en iyi kesinlikle aşıkken yazabiliyorsunuz. Sizin için de sakıncası yoksa bu konuyu fazla açmak istemiyorum.

Yazı yazarken o sırada okuduklarınızdan etkilenir misiniz?
Joyce ‘Ulysses’i yazdığından beri hayır. Onunki de doğrudan bir etki değildi. Fakat o günler bildiğimiz sözcükleri kullanmamızın yasaklandığı, tek bir kelime için bile mücadele verdiğimiz zamanlardı; eserinin etkisi her şeyi değiştirmesiydi; bizim de kısıtlamalardan kurtulmamızı sağladı.

Yazarlardan yazma sanatı hakkında bir şeyler öğrendiniz mi? Örneğin dün bana Joyce’un yazmak üzerine konuşamadığından bahsetmiştiniz.
Aynı meslekten kişilerle birlikteyken başka yazarların kitaplarını tartışırsınız. Yazarlar ne kadar iyiyse kendi eserleri hakkında o kadar az konuşurlar. Joyce çok büyük bir yazardı, açıkladığı tek şey serserilerle nasıl başa çıktığıydı. Saygı duyduğu yazarlar bunu onların eserlerini okumasından anlayabilirlerdi ancak.

Edebi alandaki atalarınız kimlerdir yani en çok ders aldığınız, size öğreten kişiler?
Mark Twain, Flaubert, Stendhal, Bach, Turgenev, Tolstoy, Dostoyevski, Çehov, Andrew Marvell, John Donne, Maupassant, Kipling, Thoreau, Captain Marryat, Shakespeare, Mozart, Quevedo, Dante, Virgil, Tintoretto, Hieronymus Bosch, Brueghel, Patinir, Goya, Giotto, Cezanne, Van Gogh, Gauguin, San Juan de la Cruz, Gungora... Açıkçası hepsini saymak tüm günümü alır; ayrıca hayatımı ve eserlerimi etkilemiş kişileri saymaktan ziyade, sahip olmadığım bir bilgeliği savunuyormuşum gibi gözükür. Bu klişe ve sıkıcı bir soru değil. Çok iyi, fakat ciddi bir soru; kişinin vicdanını incelemesini gerektiriyor.

Sanatınız hakkında sorular sorulması canınızı sıkıyor.
Mantıklı bir soru ne zevk verir, ne de can sıkıcıdır. Buna rağmen ben hâlâ bir yazarın nasıl yazdığını açıklamasının iyi bir şey olmadığını düşünüyorum. Kişi okunmak için yazar; açıklamalar ve incelemeler yapmak gereksizdir. Metinde ilk okunuşta anlaşılmayacak, daha derin anlamlar olduğundan kesinlikle emin olabilirsiniz; fakat bunları açıklamak, eserindeki karmaşık bölümlere rehberli turlar düzenlemek yazarın işi değildir.

Diğer yazarlarla bir rekabet içinde olduğunuzu düşünür müsünüz?
Asla. Eskiden değerlerinden emin olduğum, artık yaşamayan bazı yazarlardan daha iyi yazmaya çalışırdım. Uzun süredir yapabildiğimin en iyisini yazmaya çalışıyorum. Bazen şansım yaver gidiyor ve yapabileceğimden de iyi yazıyorum.

Kişisel bilginiz ve deneyiminiz olmayan bir durumu tasvir etmeye çalıştınız mı?
Bu tuhaf bir soru. Kişisel bilgi derken bedensel deneyimden mi bahsediyorsunuz? Eğer öyleyse cevabım evettir.

Son olarak temel bir soru sormak istiyorum: Yaratıcı bir yazar olarak sizce sanatınızın işlevi nedir? Neden gerçeğin bir temsili de, gerçeğin kendisi değil?
Bu sizi neden şaşırtıyor ki? Olmuş olan şeylerden, olan şeylerden, bildiğiniz ve bilemeyeceğiniz tüm şeylerden yola çıkarak bir şeyler yaratıyorsunuz; yarattığınız bir temsiliyet değil, gerçek ve canlı olan her şeyden daha gerçek olan yeni bir bütündür; sizin hayat verdiğiniz bir şeydir ve işinizi yeterince iyi yaparsanız sizi ölümsüz kılar. Yazmanızın sebebi sadece budur; aklınıza gelebilecek diğer hiçbir şey yazmanın sebebi olamaz. Tabii hiç kimsenin bilmediği nedenler hakkında bir şey diyemem.

 

milliyet.com.tr

Ernest Hemingway Kitapları Tümünü Gör

Giriş Yap
ya da Üye Ol