Can Çelebi

Biyografi

CAN ÇELEBi, 1967’de Kütahya’da doğdu. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Tiyatro Bölümünde dramatik yazarlık; Hogeschool van Amsterdam’da (HvA) psikolojik danışmanlık, NOAGG Utrecht'te psikopatoloji eğitimleri gördü. Türkiye Radyo Televizyon kurumunda resim seçici olarak görev yaptı. Amsterdam’da belediyede danışman olarak çalıştı. Hollandaca ve İngilizceden çeviriler yaptı.
Herman Koch, Kees Prins (Akşam Yemeği), Flip Broekman (Emma’nın Veda Partisi), George van Hout (Vurguncu Bankalar) gibi bilinen yazarların oyunlarını Türkçeye çevirdi.
Bodrum Terzisi, Kapıdaki Hayalet,  Mina & Tina, İki Kişilik Yalnızlık, Büyük Bir Oyunun Düş Sahnesi, Serendip’e Yolculuk, Terapi-Elisa Vos’un Mükemmel Hayatı, Hip&Hop Masallar Diyarına Yolculuk, Biz Kazandık, Kocaayak Korkuyor gibi birçok özgün oyun yazdı.
Bir Yara Bir Dilsiz Oda  isimli ilk romanı, Ekim 2019’da Artemis Yayınları tarafından İclal Aydın Kitap Kulübü’nden yayımlandı.
Tay ve Karakoyun adlı belgesel film çalışmaları yaptı.
Yaşamını Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da sürdürmektedir.

 

* Size okumayı sevdiren kitaplar ?
 
 R.M. Ballantyne, Mercan Adası
 Edmondo de Amicis, Çocuk Kalbi
 Lewis Carroll,  Alice Harikalar Diyarında
 Jules Verne, 80 Günde Devri Âlem, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah
 Jonathan Swift,  Gulliver'in Seyahatleri
 Kemalettin Tuğcu’nun tüm kitapları
 
* Sonrasında okuma serüveniniz hangi kitaplar üzerinden devam etti?
 
Daha çok Türkiye ve dünyadan tiyatro oyunları ve tiyatro kuram kitapları okudum. Shakespeare, Ibsen, Brecht, Çehov, Stanislavski, Turgut Özakman, Özdemir Nutku, Metin And, Sevda Şener, Güngör Dilmen, Haldun Taner, Vasıf Öngören gibi ustalar ile devam etti. O dönem okuduğum şairlerden Nâzım Hikmet, Edip Cansever, Turgut Uyar, Ataol Behramoğlu ve tabii muhteşem Melih Cevdet Anday hâlâ vazgeçilmezlerim arasındadır. Zaman zaman da Dadaloğlu, Emrah, Yunus Emre, Mevlânâ’dan okumalar yaptım. Romanlarda çağdaş Türk edebiyatına daha çok yöneldim. Bu arada Türk edebiyatının usta kalemlerini de keşfederek devam etti okuma isteğim. Leyla Erbil, Selim Ileri, Tezer Özlü, Adalet Ağaoğlu, Oğuz Atay, Bilge Karasu, Murathan Mungan, Feyyaz Kayacan, İnci Aral, Latife Tekin ilk seferde aklıma gelenler. Thomas Mann, J.L. Borges, Italo Calvino, Jerzy Kosinski, Pär Fabian Lagerkvist, Peter Handke, Kurt Vonnegut, Umberto Eco (özellikle Önceki Günün Adası), Milorad Paviç, G.G. Marquez, Henny Hansen, okuma serüvenimdeki başucu kitaplarımın yazarları. 
Bu arada benim kuşağımdan her okurun yöneldiği gibi ben de bir süre varoluşçu Türk edebiyatının bilinen adlarından Orhan Duru, Sevim Burak, Ferit Edgü, Demir Özlü’yü okumuş bulundum.
 

* Size “Bir kitap okudum hayatım değişti” dedirten kitaplar?
 
Neredeyse okuduğum bütün kitapların hayatıma etkisi olmuştur ama William Shakespeare'in Hamlet’i okuduğum an bana, yaşama yeni bir bakış açısı kazandırdı. Kafka'nın başta Dönüşüm olmak üzere tüm yapıtlarını ve Herman Merville’in muhteşem kitabı Moby Dick'i hayatımı değiştirenler olarak sayabilirim.
 
* Yazar doğuluyor mu, olunuyor mu? Sizin yazarlığa başlamanız nasıl oldu?
 
Valla hiç kasmaya gerek yok. Direkt söyleyeyim kesinlikle DOĞULUYOR. Sonradan olmaya çalışanların 50 tonu da var tabii.
Ben hep yazıyordum. Yazarak kendimi çok daha iyi ifade edebilen bir insanım. Okuma yazmayı öğrendikten sonra ev halkına minik notlar yazmaya başladım. Çok konuşkan, dışa dönük bir çocuk değildim. Genelde dinlemeyi, izlemeyi ve kendi içimde konuşmayı severdim. Böylece dile getirmekten çekindiğim şeyleri bu inanılmaz yöntemle diğerlerine aktarabildiğim için çok mutluydum. Sanırım tüm fantezi dünyası geniş çocuklar gibi dış dünyanın benim içimde kurguladığım dünyayı ele geçirmesini olabildiğince geciktirmek istedim. Zaman zaman yenilgiye uğrasam da hâlâ vazgeçemediğim, savaşmakta olduğum bir cephe bu.
Üniversitede tercihim de bu yönde oldu. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde dramatik yazarlık okudum. Rahmetle anmalıyım, hocam Prof. Dr. Özdemir Nutku hayatımı değiştiren önemli kişilerden biridir.
 
* Sorulmaz ama yazarken en çok keyif aldığınız kitaplarınız?
 
Bir Yara Bir Dilsiz Oda gerçekten çok hissederek, keyifle kurgulayıp her cümlesini özenle, üzerinde defalarca düşünerek yazdığım bir roman oldu. Hatta bu romanımın, oyunlarımı yazarken aldığım keyiften biraz daha farklı bir keyfi olduğunu da söyleyebilirim.
 
* Mutfakta neler pişiyor? Okurlarınıza bir müjdeniz var mı?
 
Ah hiç sormayın, tencere sürekli kaynıyor. Kapağı kaldırınca, farklı -sırrı yalnızca bende saklı-  baharatlardan buram buram kokular geliyor. Ben sadece roman değil aynı zamanda tiyatro oyunları da yazıyor ve oyun çevirileri de yapıyorum. Yani bir seferde üç kap yemek çıkar benim mutfağımdan. Evet okurlarıma yeni kitabı müjdeleyebilirim. Neredeyse bitti. Tane  tane ve lezzetli mi lezzetli olsun, şöyle ağızda dağılsın diye kısık ateşe aldım, demleniyor. Yoğun bir şekilde üzerinde düzeltmeler yaparak çalışıyorum diyebilirim.
 
* Şu sıralar elinizden düşüremediğiniz kitaplar?
 
Ben şu aralar İclal Aydın Kitap Kulübü’nün kitaplarını topluca okuyorum.
Ve İsmail Yerguz’un göz kamaştırıcı çevirisiyle Milorad Paviç'in Hazar Sözlüğü’nü büyük bir keyifle tekrar okuyorum. Umarım böyle yazarlar çoğalır ve onların kitaplarını da böylesi güzel, yetkin çevirilerden okuruz.
 
* Hem bir okur hem de bir yazar olarak olmazsa olmaz dediğiniz yazarlar/ kitaplar?
 
Ahmet Hamdi Tanpınar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Melih Cevdet Anday ve tabii her okuduğunda Türkçeni biraz daha genişleten, güzelleştiren Tahsin Yücel, ki kendisi gösterge bilimin gerçek kurucusudur.
Ve okurunun gözünde bütün Nobelleri hak eden Yaşar Kemal’in bütün eserleri.
 
* Kendi paranızla aldığınız ilk kitap?
 
Hatırlamıyorum. Ama Oğuz Atay’ın Tehlikeli Oyunlar'ının da içinde olduğu pek çok kitabı ilk kazandığım aylığımla almıştım.
 
* Başlayıp da bir türlü biteremediğiniz klasikler?
 
Hatırlamıyorum. Sanırım hiç olmadı. James Joyce 'un Ulysses'ini bile bitirdim, düşünün artık.
 
* Sırf kapağını beğendiğiniz için aldığınız kitaplar?
 
Hiç olmadı. Benim kütüphanemde öyle bir kitap yok.
Belki kapağını Sait Maden'in çizdiği tüm kitapları daha çok alasım olmuştur... Son yıllarda Asmin Ayşe Gündoğdu da başarılı kitap kapakları tasarlıyor, çok beğeniyorum ama yine de içerik benim için daha çok önem taşıyor.  
 
* Çocukluğunuzdan bugüne en çok sevdiğiniz kitap kahramanları?
 
Küçük Kara Balık – Samet Behrengi, Tom Sawyer – Mark Twain ve Vasconcelos'un Şeker Portakalı’ndaki Zeze. Michael Ende’den Bastian Baltazar Baks ve Momo'yu da unutmayayım.
 
* Sizi en çok güldüren eğlenceli kitaplar?
 
Aziz Nesin – Zübük
Rıfat Ilgaz – Hababam Sınıfı
Muzaffer İzgü – Donumdaki Para
Suzanne Brogger – Bizi Aşktan Koru
Ephraim Kishon – Tavuk KümesindeTilki
Aklıma gelmişken söyleyeyim meraktan ve tavsiye üzerine, filmlerine bayıldığım Woody Allen'ın kitaplarını da okudum ama hiç gülmedim inanın; sası, tatsız geldi bana. Ferhan Şensoy her zaman yüksek kıvrak zekâsına bizi alıştırdığı için çıta yükseldi tabiii.
 
* On senede bir yeniden okunması gerektiğini düşündüğünüz ömürlük kitaplar?
 
Dostoyevski – Karamazov Kardeşler ve Budala
Elias Canetti – Körleşme
Herman Hesse – Bozkırkurdu
Herman Melville – Moby Dick
Sait Faik’in tüm eserleri
Victor Hugo – Sefiller
Cervantes – Don Quijote
Marie-Henri Beyle Stendhal – Parma Manastırı,  Kızıl ile Kara
L. Tolstoy – Anna Karenina 
Reşat Nuri Güntekin – Çalıkuşu
Ahmet Hamdi Tanpınar – Saatleri Ayarlama Enstitüsü,  Huzur
Yakup Kadri Karaosmanoğlu – Panaroma, Sodom ve Gomore
Ara sıra da Italo Calvino'nun (Varolmayan Şövalye, Bütün Kozmokomik Öyküler), Tom Robins'in (Parfüm'ün Dansı), Michel Tournier'nin (Cuma ya da Pasifik Arafı) Iain Banks'in (Eşşekarısı Fabrikası) Boris Vian'ın (Bir Kara Kedi İçin Blues) eğlenceli metinleriyle gönlümü okşamaktan da kendimi alamadığımı söyleyebilirim.
 
* Hak ettiği değeri görmediğine inandığınız yazarlar/kitaplar?
 
Bilmiyorum. Böyle bir kriter getirebilecegimi sanmıyorum. (Şimdilik beni aşar.) Ama İhsan Oktay Anar'ın daha görünür olmasını isterdim.
 
* Gelecekte adını daha çok duyacağımızı düşündüğünüz genç yazarlar?
 
 Bunu da bilemiyorum; günümüzde okuyucu profilleri ve kriterleriyle yayınevlerinin öncelik ve hedefleri çok değişken ama Sema Kaygusuz ve Şebnem İşiguzel severek okuduğum ve takip ettiğim yazarlar.

Can Çelebi Kitapları Tümünü Gör

Giriş Yap
ya da Üye Ol