Ariflere Bu Dünya Hayal ü Düş Gibidir

Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî (v. 1894) 19. yüzyılın ortalarında Anadolu’da yaygınlaşmaya başlayan Nakşî-Halidî geleneğine yeniden yön vermiş devrin ileri gelen âlim ve sûfilerindendir. Eserlerinde İslâm ilim ve irfan müktesebatının özüne inmeye çalışan; ayrıntılardan arındırılmış, ehemmi mühimme tercih edici bir üslup benimsemiştir. Bu topraklarda şekillenen medeniyet birikimimizi “câmî” bir üslupla taliplerine götürmeyi şiar edinmiş müceddit ve ihyâcı bir şahıstır. Tasavvufî faaliyetlerine de aynıyla yansıyan bu durum Ziyâiyye ismiyle şekillenen, kâmil ve ahlâklı insan yetiştirme yolunun omurgasını oluşturmuştur. Meşrebini toplayıcı ve kucaklayıcı bir anlayış üzerine bina etmiş, ilmî ve irfanî faaliyetlerini taassuptan uzak, -dönemin şartlarında- oldukça sistemli bir şekilde yürütmüştür.
Müslümanların modernleşme karşısında savrulmanın zirvelerini yaşadıkları günümüz dünyasında; başta sûfi toplulukların, ilim camiasının ve muhtelif hizmet alanlarında faaliyet gösteren grupların Gümüşhânevî’nin yakaladığı kıvamdan hâlâ istifade edecekleri çok şey vardır.
Bu çalışmada Gümüşhânevî’nin talebeleri tarafından onun hayatıyla ilgili kaleme alınmış metinler bir araya getirilmiştir. Bunlar, bizatihi yaşanmışlıkları serdetmesi yanında dönemin diğer şahitlerinden elde edilmiş bilgilerle de zenginleştirilmiş birincil kaynaklar olma hüviyeti taşımaktadır. Müelliflerimiz Oflu Yusuf Şevki Efendi ve Ankaralı Ahmed Hilmi Efendi Gümüşhânevî’nin halifesidir. Mustafa Fevzî b. Numan Gümüşhânevî’ye mürit olmakla birlikte halifesi Kastamonulu Hasan Hilmi Efendi’nin halifesidir. Muhammed Zahid el-Kevserî ise Gümüşhanevî’nin başka bir halifesi olan Düzceli Hasan Hilmi Efendi’nin oğlu ve Gümüşhaneli Dergâhı’nın dervişidir.