Binxet - Kimlik, Statü ve Entegrasyon Ekseninde Suriye Kürtleri

Türkiye ile Suriye arasındaki sınırın belirlenmesinde etkili olan demiryolu hattı, başlangıçta Berlin-Bağdat demiryolu projesinin bir parçası olarak stratejik bir ulaşım güzergâhı ve lojistik bir hat şeklinde planlanmış olsa da fiilen Kürt yerleşim alanlarını ikiye ayıran bir işleve sahip olmuştur. Zamanla bu hattın önemli ölçüde uluslararası sınır çizgisine dönüşmesi, söz konusu ayrışmayı kalıcı ve siyasal bir çerçeveye taşımıştır. Bu nedenle demiryolu, Kürt toplumsal hafızasında yalnızca bir ulaşım altyapısı değil, bölünmüş bir coğrafyanın tarihsel sembollerinden biri olarak yer edinmiştir. Kürtler arasında gündelik dilde kullanılan “Binxet” (hattın altı) ve “Serxet” (hattın üstü) ifadeleri, bu tarihsel kırılmanın hem hafızadaki hem de gündelik hayattaki karşılığını yansıtmaktadır. Sınır, bu bağlamda yalnızca hukuki bir egemenlik çizgisi olarak değil; aile ilişkilerini, aşiret bağlarını ve yerleşim sürekliliğini kesintiye uğratan bir ayrım hattı olarak algılanmıştır. Türkiye’de yaşayan Kürtlerin Suriye tarafını “Binxet”, Suriye’de yaşayan Kürtlerin ise Türkiye tarafını “Serxet” olarak adlandırması, demiryolu hattı etrafında şekillenen bu mekânsal algının dile yansıyan ifadesi niteliğindedir.
Bu adlandırma biçimi, sınırın Kürtler açısından yalnızca siyasal ve hukuki bir ayrım olmanın ötesine geçtiğini, gündelik hayatı ve toplumsal ilişkileri doğrudan etkileyen tarihsel bir kırılma olarak anlamlandırıldığını göstermektedir.