Bir Osmanlı Âliminin Çileli Yılları: Ebû Sehl Nu‘mân Efendi ve Destân’ı

Bir Osmanlı Âliminin Çileli Yılları: Ebû Sehl Nu‘mân Efendi ve Destân’ı
İsmail Alper Kumsar – Mehmet Kalaycı

Bürokratik hayatın tekdüze ve sıkıcı atmosferi içerisinde Nu‘mân Efendi’nin yegâne sığınağı kitaplarıdır. Nu‘mân Efendi’nin eserleri belli konuların tahlilinden çok daha fazlasını içinde barındırmakta, onun kendisiyle gerçekleştirdiği konuşmalara ve hesaplaşmalara ev sahipliği yapmaktadır. Derdini anlatamadığı yöneticilerle kıyaslandığında, yazdıkları onun tek gerçek dert ortağıdır. Kitap, Nu‘mân Efendi için tüm sevincini ve üzüntüsünü rol yapmadan ve hiçbir bürokratik kibarlığa gerek kalmadan dile getirebildiği hayat arkadaşıdır. Yaşadığı imkânsızlıklar ve kısıtlanmışlıklar nedeniyle evlenemediği anlaşılan birisi için kitaplar sanki sonraki nesillere yadigâr olarak bırakılan çocuklardır. Bu kitabın konusunu oluşturan ve hayatının Tebriz’de müftülük görevi ile başlayan dokuz yılını anlattığı Destân’ı onun bıraktığı yadigârların belki de en anlamlısı ve dokunaklısıdır.
Nu‘mân Efendi, şair kimliğiyle tanınan bir isim değildir; Destân onun için estetik bir şiir denemesinden çok, yaşadıklarını aktardığı bir metindir. Onun yaptığı, dokuz yıllık süreçte yaşadığı olayları manzum olarak hikâyeleştirmekten ve bunu sonraki nesillere bir ibret vesikası olarak hediye etmekten ibarettir. Eserin muhatabı olan bizler için Destân, onun hayatı üzerinden dönemin sosyo-politik ve dinî-kültürel yapısına sarkabilme fırsatı sunan bir tarih vesikasıdır.a