Darbeler ve Anayasalar

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 

İÇİNDEKİLER 

BİRİNCİ BÖLÜM DÜNYA’DA DARBELER:

I. ŞİLİ: ............................................................................................... 20

II. ARJANTİN: .................................................................................. 21

III. İSPANYA VE DARBE YARGILAMALARI: .............................. 22

IV. YUNANİSTAN: ............................................................................ 23

V. İRAN: ............................................................................................ 23

İKİNCİ BÖLÜM OSMANLI’DA YÖNETİM VE DARBELER

I. OSMANLI’DA GENEL OLARAK ORDU VE POLİTİKA İLİŞKİSİ ........................................................................................ 26

II. OSMANLI’DA HÜKÜMETE MÜDAHALEDE BÜROKRASİNİN ROLÜ: ............................................................ 33

III. SULTAN ÜÇÜNCÜ SELİM (1761-1808/YÖN. 1789-1807): ...... 42

IV. SULTAN İKİNCİ MAHMUT (1784-1839/YÖN. 1808-1839): .... 48

V. SULTAN ABDÜLMECİT (YÖNETIMI: 1839-1861): .................... 52

VI. SULTAN ABDÜLAZİZ (YÖNETIMI: 1861-1876): ....................... 53

VII. SULTAN İKİNCİ ABDÜLHAMİT: ............................................. 55

VIII. MİSYONERLİK ÇALIŞMALARI: .............................................. 56

12

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: ATATÜRK VE İNÖNÜ DÖNEMLERİNDE ORDU-POLİTİKA İLİŞKİSİ:

I. ATATÜRK-ORDU İLİŞKİLERİ: ................................................. 73

II. İNÖNÜ- ORDU İLİŞKİLERİ (1938-1950): .................................. 77

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM MENDERES-ORDU İLİŞKİSİ, 27 MAYIS 1960 DARBESİ VE 1961 ANAYASASI

I. TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ İÇ HİZMET KANUNU’NUN 35 İNCİ MADDESİ: ........................................................................... 84

II. 27 MAYIS 1960 DARBESİ: .......................................................... 86

III YASSIADA YARGILAMALARI ................................................ 87

IV. YASSIADA YARGILAMALARININ YOK HÜKMÜNDE SAYILMASI (2020): ..................................................................... 90

V. DARBE VE 1961 ANAYASASI: .................................................. 92

V. 27 MAYIS 1960 DARBECİLERİNE NİÇİN HESAP SORULAMADI? ........................................................................... 94

VII. 27 MAYIS 1960 DARBECİLERİNDE “MENDERES’İN İNTİKAMI KORKUSU”: ............................................................. 96

VIII. ALİ FUAT BAŞGİL’İN CUMHURBAŞKANI ADAYLIĞI: ....... 98

X. 27 MAYIS 1960 DARBECİLERİNİN DİN İSTİSMARI: ............. 98

XI. TALAT AYDEMİR’İN DARBE TEŞEBBÜSLERİ: .................. 100

XII. 12 MART 1971 MUHTIRASI VE 1971-1973 ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ: .................................................................... 101

XIII. ASKERİ YARGININ ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASI: ........... 103

BEŞİNCİ BÖLÜM: 12 EYLÜL 1980 DARBESİ VE 1982 ANAYASASINDAKİ DARBE KALINTILARI

I. DARBE YAPILMASI VE YÖNETİMİ ...................................... 107

II. 1961-1982 ANAYASALARININ FARKLARI: ......................... 113

13

III. 1982 DARBE ANAYASASINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER: ...................................................................... 118

IV. 12 EYLÜL 2010 TARİHLİ HALKOYLAMASINDA KABUL EDİLEN ANAYASAL DEĞİŞİKLİĞİN GETİRDİĞİ BAZI YENİLİKLER: ............................................................................ 128

V. 1980 DARBESİNDEN SONRA DARBECİLERİN YAPTIĞI ÖNEMLİ DIŞ POLİTİKA HATALARI: ..................................... 132

VI. 12 EYLÜL VE TASFİYE: ........................................................... 133

VII. DARBELERLE HESAPLAŞMANIN YÖNTEMLERİ: ............. 133

VIII. TBMM ARAŞTIRMA KOMİSYONU ........................................ 134

IX. 28 ŞUBAT 1997 POSTMODERN DARBESİ: ............................ 135

ALTINCI BÖLÜM DARBECİLERİN VESAYET MAKAMI OLARAK TASARLADIĞI ANAYASA MAHKEMESİ

I. ANAYASA MAHKEMESİ NİÇİN KURULDU? ....................... 138

II. ANAYASA MAHKEMESİ VE İNSAN HAKLARI: .................. 142

III. GENEL OLARAK VESAYET ....................................................... 143

IV. TÜRKİYE’DE ÇIKIŞ GÜVENCELERİ, VESAYET, JÜRİSTOKRASİ VE ANAYASAL AKTİVİZM ........................ 149

V. 1961 ANAYASASI DÖNEMİNDE VESAYETÇİ İZLER: ........ 151

VI. TÜRKİYE’DEKİ 6 ASKERİ MÜDAHALE VE SONUÇLARI: ... 152

VII. 1982 ANAYASASI DÖNEMİNDE VESAYETÇİ İZLER: ........ 153

VIII. VESAYET MAKAMI OLARAK MİLLİ GÜVENLİK KURULU (MGK): ........................................................................................ 154

IX. ANAYASA MAHKEMESİ’NİN BAZI TARTIŞMALI KARARLARI: ............................................................................. 156

X. ANAYASA MAHKEMESİNİN LAİKLİKLE İLGİLİ KARARLARI: ............................................................................. 156

XI. ANAYASA MAHKEMESİNİN KILIK-KIYAFETLE İLGİLİ KARARLARI: ............................................................................. 157

XII. ANAYASA MAHKEMESİNİN YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA İLE İLGİLİ KARARLARI: ......................................................... 160

XIII. ANAYASA MAHKEMESİNİN DARBEYİ DESTEKLEMESİ: 162

XIV. AYM’NİN DİĞER TARTIŞMALI BAZI KARARLARI: .......... 163

XIV. SONUÇ ........................................................................................ 164

14

YEDİNCİ BÖLÜM:

15 TEMMUZ 2016 HAİN DARBE GİRİŞİMİ, TÜRKİYE’Yİ İŞGALE KALKIŞMA VE DARBEYE KARŞI ALINAN ÖNLEMLER: .. 167

SEKİZİNCİ BÖLÜM: YENİ SİSTEMİN ÖNEMLİ ÖZELLİĞİ: CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ (CBK)

I. GİRİŞ:.......................................................................................... 171

II. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ İLE İLGİLİ KONULAR .................................................................................. 172

III. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİNİN SOMUT NORM DENETİMİ (DEF’İ) YOLUYLA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN DENETİMİ .............................. 176

IV. CBK’NIN SINIRLARI: ............................................................... 180

DOKUZUNCU BÖLÜM: YENİ VE SİVİL ANAYASA

I. YENİ SİVİL ANAYASAYA YENİDEN HAZIRLIK SÜRECİ (2021-2022): ................................................................................ 204

II. YENİ ANAYASA ÇALIŞMALARI: .......................................... 205

III. “HUKUK DEVLETİ” KAVRAMI AÇISINDAN TARTIŞILAN ANAYASA HÜKÜMLERİ: ........................................................ 210

IV. ÖZGÜRLÜKLER REJİMİNE AYKIRI ANAYASA HÜKÜMLERİ: ............................................................................ 212

V. YOL TEMİZLİĞİ: ....................................................................... 212

VI. ANAYASA YAPIMINDA YÖNTEMLER VEYA KURUCU İKTİDAR MODELLERİ: ............................................................ 213

VII. ANAYASA UZLAŞMA KOMİSYONUNUN DAĞILMA NEDENLERİ: .............................................................................. 214

VIII. ANAYASA UZLAŞMA KOMİSYONUNUN UZLAŞAMADIĞI 5 KONU: ........................................................................................ 215

IX. ANAYASA UZLAŞMA KOMİSYONUNA DAİR DEĞERLENDİRME: .................................................................. 216

15

X. TÜRK ANAYASA HUKUKUNDA SON YILLARDA DEĞİŞEN 5 KAVRAM: ............................................................................... 217

SONUÇ ...................................................................................................... 219

KAYNAKLAR: ......................................................................................... 225

PROF. DR. HASAN TAHSİN FENDOĞLU’NUN ÖZGEÇMİŞİ ........ 241