Hayretî Divanı Sözlüğü - 2. Cilt

Hayretî (öl. 1534/35), Âşık Çelebi’nin “rivayet ederler ki Prizren’de oğlan doğsa adından önce mahlasını koyarlar. Yenice’de doğan oğlan baba diyecek vakit Farisî söyler. Priştine’de oğlan doğsa dividi belinde doğar.” şeklinde övgüyle bahsettiği Rumeli şehirlerinden olan Vardar Yenicesi’ndendir. Kalenderler zümresine mensuptur. Gazilik ve sofizm duygularını yansıtan lirik bir şiir üslubu vardır. “Ne Süleymâna esîrüz ne Selîmüñ kulıyuz/Kimse bilmez bizi bir şâh-ı Kerîmüñ kulıyuz” (g. 138/1) beyti dillere pelesenk olmuştur. Divan’ı Hafız Divanı gibi halk arasında fal bakılmakta kullanılmış ve şiirleri rağbet görmüştür. Bu kıymete binaen Hayretî Divanı’nı konu edinen bu eserin klasik Türk edebiyatı alanında yapılacak bağlamlı dizin çalışmalarına ilham olacağı düşünülmektedir. Nitekim Batı’da İncil ve Sheakespeare metinleri; Doğu’da Kur’an ve Hafız Divanı üzerine yapılan çalışmalar bağlamlı dizinlerin klasik eser araştırmalarındaki önemini ortaya koymaktadır. Bu noktada Furkan Öztürk’ün Bâkî Divanı, Özer Şenödeyici’nin Nailî Divanı üzerine yaptıkları bağlamlı dizin çalışmaları önemli birer örnektir. 

Bu çalışmada Mehmed Çavuşoğlu ve M. Ali Tanyeri tarafından tenkitli olarak yayına hazırlanan “Hayretî, Divan-Tenkitli Basım” başlıklı eser üzerine bir bağlamlı dizin çalışması yapılmıştır. Eser, TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü) altyapısıyla dizinlenmiştir. “Hayretî Divanı Sözlüğü [Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük]” başlıklı doktora tezinin dizininden üretilen bu eser, TEBDİZ’in ilk kurulduğu yıllardaki teknik sınırlılıklardan büyük ölçüde arındırılarak daha sade ve kullanışlı bir formatta araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.