İbn Fadlan Seyahanetmesi

921 yılının Haziran`ında Bağdat`tan kuzeye doğru bir elçilik yola çıktı.Abbâsî halifesinin mektubunu taşıyorlardı; iki bin fersah ötede, Volga Bulgarları`nın genç hükümdarı İslam`ı öğrenmek istiyordu. Kervanın kâtibi, hakkında bugün neredeyse hiçbir şey bilmediğimiz bir adamdı: Ahmed bin Fadlan. Doğum tarihi belirsiz, mezarı kayıp, yüzü silik. Geriye yalnızca gördükleri kaldı.Dondurucu bir Harizm kışı. Ceyhun`un buzunda yürüyen develer. Bozkırda başı açık gezen Oğuz kadınları. Başkurtlar arasında anlatılan dev hikâyeleri. Bulgar pazarında sincap kürküyle ölçülen servet. Ve Volga kıyısında, palmiye ağacı gibi uzun, sarışın, dövmeli adamlar — Ruslar. Reislerinden biri öldüğünde yakıldığı gemi. İçinde bir cariye, iki at, bir köpek, bir horoz. Ateşi yakan çıplak adam. Kül üstüne dikilen direk.İbn Fadlan gördü ve yazdı. Anlamadı, ama yazmakvazgeçmedi. Beğenmediğinde kaşlarını çattı, yazmaya devam etti.Sonra metin kayboldu. Yüzyıllar boyunca yalnızca Yâkut el-Hamevî`nin 13. yüzyıl coğrafya sözlüğüne serpiştirilmiş alıntılardan tanındı. 1923`te Meşhed`de bir yazma bulununca büyük bölümü geri geldi; ama tamamı değil. Elçiliğin dönüşü hâlâ karanlıkta.