Karşılaştırmalı Hukukta Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve İlgili Mevzuat

Dijitalleşmenin ve teknolojik gelişmelerin sağlık alanında köklü değişimlere yol açtığı günümüzde, kişisel sağlık verilerinin işlenmesi hem bireylerin temel hak ve özgürlükleri hem de kamu sağlığı açısından merkezi bir öneme sahiptir. Prof. Dr. Seldağ Güneş Peschke’nin kaleme aldığı Karşılaştırmalı Hukukta Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve İlgili Mevzuat adlı eser, bu güncel ve karmaşık konuyu hem Türk Hukuku hem de Avrupa Birliği düzenlemeleri ışığında kapsamlı ve karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ele almaktadır.

Kitap, sağlık verilerinin yalnızca tıbbi bilgi olmanın ötesinde, bireyin mahremiyeti, onuru ve kişilik haklarıyla doğrudan ilişkili olduğunun altını çizerken; veri işleme süreçlerinde bireysel hakların korunması ile kamu sağlığının gereklilikleri arasında hassas bir denge kurulmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu dengeyi sağlayacak güncel, açık ve etkin bir hukuki çerçevenin oluşturulması ise kitabın temel hareket noktalarından biridir.

Eserin ilk bölümlerinde, kişisel veri, hassas veri ve kişisel sağlık verisi kavramları detaylı biçimde açıklanmakta; hasta tarafından üretilen sağlık verileri (Patient Generated Health Data - PGHD), hasta tarafından bildirilen sonuç (PROMs) ve deneyim (PREMs) ölçümleri gibi dijitalleşmeyle öne çıkan yeni veri türlerinin hukuki niteliği ve uygulama alanları ayrıntılı olarak incelenmektedir. Bu yönüyle kitap, dijital sağlık uygulamalarının getirdiği yenilikleri ve hasta merkezli veri yönetiminin önemini öne çıkaran öncü bir kaynak niteliğindedir.

İkinci bölümde, kişisel verilerin korunmasına ilişkin tarihsel süreç ve temel uluslararası düzenlemeler (BM Bildirgeleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, OECD Rehber İlkeleri, Oviedo Sözleşmesi, GDPR, AB Yapay Zeka Tüzüğü, Avrupa Sağlık Veri Alanı Tüzüğü gibi) ile Türk mevzuatındaki karşılıkları (Anayasa, Medeni Kanun, Borçlar Kanunu, Ceza Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili yönetmelikler) sistematik biçimde karşılaştırılmaktadır.

Üçüncü bölümde ise, Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya ve Finlandiya gibi ülkelerden örneklerle kişisel sağlık verilerinin işlenmesine ilişkin temel ilkeler, açık rıza, veri sorumlusu ve veri işleyenlerin yükümlülükleri, veri aktarımı, anonimleştirme ve silme gibi uygulama esasları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Kitabın en önemli ayırt edici özelliklerinden biri, yalnızca hukukçulara değil; doktorlar, eczacılar, hemşireler, sağlık yöneticileri, sigorta sektörü temsilcileri ve araştırmacılar gibi sağlık alanında çalışan tüm profesyonellere ve konuya ilgi duyan herkese hitap eden sade ve anlaşılır bir dil kullanmasıdır. Ayrıca, Aralık 2025’te yürürlüğe giren en güncel mevzuat değişikliklerini de içermesiyle, uygulayıcılar için güncel ve bütüncül bir başvuru kaynağı sunmaktadır.

Son bölümde ise, Türk hukukunda kişisel sağlık verilerine ilişkin tüm mevzuat bir araya getirilerek, uygulamada doğrudan başvurulabilecek pratik bir mevzuat derlemesi sunulmuştur.

Karşılaştırmalı Hukukta Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve İlgili Mevzuat, sağlık verilerinin işlenmesiyle ilgili hukuki, etik ve pratik sorunlara çözüm arayan, hasta merkezli ve sürdürülebilir bir sağlık sistemi için yol haritası arayan herkesin kütüphanesinde bulunması gereken temel bir kaynaktır.