Mızraklı İlmihâl

Geniş Osmanlı coğrafyasının sözlü geleneğinde on altıncı yüzyıldan itibaren Mızraklı İlmihâl adıyla anonimleşip halkımızın dinî hayatına istikamet veren, o hayatı biçimlendiren, yönlendiren ve günümüz orta yaş üstü kuşağının dedesinden, ninesinden dinleyerek içselleştirip uyguladığı fıkhî bilgilerin, malumatların kaynağı Kitāb-ı Mızrāķlı İlm-i Hāl, kültürümüzün en kadim kitaplarından sayılır. Yazarı hakkında mevcut bilgilerin yetersizliğine rağmen iman, amel ve ahlak konularında sözü uzatmaması, meseleleri retoriğe boğmaması, tam da Türkçenin gerektirdiği gibi kısa, yalın ve özlü anlatımının yanı sıra tafsilat arayanları da başka kaynaklara yönlendirmesinden ötürü Mızraklı İlmihâl, benzerlerinden ayrılır. Belki de bu yaklaşım ve anlatım özelliklerinden dolayı tarih boyunca en çok okunan hatta ezberlenen ender kitaplardandır. Modernleşme sürecinde sıkça eleştirilmesinin sebeplerini de toplumsal hafızamızı iman, amel ve ahlak dizgesinde geçmişle buluşturmasında, bu kavuşmayı iddiasız başarabilmesinde görmek gerekir.
Akait konuları dâhil, her alanda pek çok uzmanın aktardığı detaylarla dikkat kaybına uğradığımız bir dönemde, Abdülhamit Han nüshasına sıkı sıkıya sadık kalınarak titizlikle sadeleştirilen, imlâsı güncellenen elinizdeki kitabın mütevazı varlığı, istikamet birliğimizin devamı açısından kıymetlidir.