Müslüman Kültürü

İspanya’nın Endülüs şehirlerinden Hindistan’ın Ganj kıyılarına, Semerkand’ın medreselerinden Bağdat’ın Beytülhikme’sine — yedinci yüzyılda doğan bir fikir, üç kıtaya yayılan görkemli bir medeniyete dönüştü. Av. Orta Çağ’ın karanlığında uyurken, Müslüman dünyada İbn Sînâ tıbbı, Hârezmî matematiği, Bîrûnî astronomiyi, İbn Rüşd felsefeyi yeniden kuruyor; Bağdat sokaklarında Arapça, Farsça, Süryanice ve Yunanca aynı kütüphanelerde buluşuyordu.Modern Şarkiyat çalışmalarının kurucu ismi V. V. Barthold, bu kısa ama yoğun başyapıtında olağanüstü bir kavrayış gücüyle bütün bir medeniyetin panoramasını çiziyor: Hilafet’in doğuşundan Abbâsîlerin altın çağına, Fars kültürünün yükselişinden Moğol fethinin yarattığı kırılmaya, oradan da on beşinci yüzyıl sonrası Müslüman dünyasının dönüşümüne uzanan on dört asırlık bir hikâye.Barthold’un asıl başarısı, bu kültürü Arapların ya da İranlıların değil, Pireneler’den Assam Tepeleri’ne tek bir fikrin altında birleşen tüm halkların ortak eseri olarak okumasıdır.İslam medeniyetinin iç birliğini ve evrenel ufkunu bu denli açık biçimde gösteren bir başka eser yoktur. Bir kültürün haritasını değil, ruhunu kavramak isteyen her okur için vazgeçilmez bir klasik.