Prusya Nasıl Yükseldi?

Ahmed Refik Altınay’ın Tetebbuat-ı Tarihiye Sahifeleri yazı serisi içinde yer alan “Prusya Nasıl Yükseldi?” başlıklı bölüm, sonrasında kitap formatına getirilen önemli bir çalışmadır. Bu çalışma, XIX. yüzyılda birliğini tamamlayana kadar Prusya’nın ve sonrasında Almanya’nın sadece siyasi tarihini anlatan bir eser değildir. Anlatımda tabii ki siyasi tarih yer almaktadır. Eser, bunun yanında modern Alman tarihçiliğinin kuruluş mantığı, Alman milliyetçiliğinin entelektüel temelleri ve Prusya devlet aklının nasıl şekillendiği konularını da ihtiva eden yoğun bir ideolojik metindir. Bu yönüyle eser, okuyucularına hem tarihsel bir panorama sunar hem de millî kimliğin, disiplinli devlet yapısının ve kültürel hafızanın nasıl meydana getirildiğine dair kıymetli bilgiler verir.
“Prusya Nasıl Yükseldi?” isimli bu çalışma, Almanya’nın 1806 yılında Fransa’ya yenilmesi sonrası yaşadığı zihinsel, kültürel ve kurumsal dönüşümü; şairlerin, düşünürlerin ve tarihçilerin bu dönüşümde oynadığı rolü anlatmaktadır. Bu anlatım aynı zamanda modern ulus-devlet teorisinin Avrupa sahnesindeki canlı uygulama örneğini resmeder. Dolayısıyla ilgili eser, Alman tarihçiliğinin oluşumu, milliyetçilik ideolojisinin düşünsel temelleri ve Prusya merkezli ulus-devlet inşası bağlamında okunmalıdır.