Şia ve Mu’tezile

Bugün,  Şiî kelâmının Mu‘tezilî ulemânın kelâm anlayışından neşet ve teşekkül ettiğini ve bu yolla Şiîlerin özgün ve müstakil bir kelâm anlayışının bulunmadığını savunan akım kadar, bu akıma karşı, gerek tarihî öncelik-sonralık gerekse On İki İmam Şiîliği’nin temel kaynaklarında yer alan ve İmam Ali’ye (as) kadar götürülen kelâmî meseleler ile mezhebin mihver isimlerini emsal göstererek bu iddianın temelsizliğini ortaya koyan akademik çalışmalar da bahsi geçen zorlukla yüzleşmektedir. Bununla birlikte, eldeki kaynaklar üzerinde yapılan çapraz okumalar Şîa ve Mu‘tezile arasındaki etkileşimin bir düşünceyi var etme anlamında esasa değil, bir düşünceyi ifade etme biçimi olarak usule ilişkin olabileceğini göstermektedir. Bir başka ifadeyle, Şiî ulemâ kendi düşüncesini açıklarken Mu‘tezile ekolünün geliştirdiği kaide ve imkânlardan da istifade etmiştir, denilebilir.
Okuyucunun dikkatine sunduğumuz “ŞÎA ve MU‘TEZİLE Söylemsel Kesişim / İtikadi Fark ve Tarihsel Öncelik Meselesi” isimli bu kitap Şîa ile Mu‘tezile arasındaki ilişkinin boyutunu Kelâm ilmini odak noktası yapmak suretiyle inceleyen dört akademik makaleden oluşmaktadır. Söz konusu makaleler tartışmanın çerçevesini ve mahiyetini temsil edebilecek nitelikteki makaleler arasından seçilerek tercüme edilmiştir. Böylelikle mümkün olduğunca tekrardan ve okuyucunun sabrını zorlamaktan uzak kalmaya çalışılmıştır.